ویژگی بارز این کودکان این است که دیر می آموزند و زود فراموش  می کنند، این گروه از دانش آموزان به علت پایین بودن رشد ذهنی ، قادر به فراگیری مطالب و حل مسائل مانند افراد عادی و همسن و سال خود نیستند. دیر آموزان  اغلب فقط از نظر تحصیلی ضعیف بوده اما از نظر جسمانی، حسی و حرکتی ، عاطفی و اجتماعی با دیگر همسالان خود تفاوت چندانی ندارد.این دانش آموزان از آنجایی که از نظر رشد ذهنی تفاوت کمی با دانش آموزان عادی دارند ، می توانند همراه با سایر همسالان خود تحصیل نمایند. در آموزش این کودکان تأکید بر استمرارو تکرار  آموزش است و حصول موفقیت فقط در سایه صبر و شکیبایی  و استمرار در برنا مه آموزش و پایداری  در آن است . با عنایت به این که دانش آموز دیر آموز از لحاظ تعریف و عملکرد با دانش آموز اختلال یادگیری متفاوت است در مراکز اختلال یادگیری پذیرش نمی شود. در واقع  کودکان دیر آموز توانایی آموختن مواد  درسی  را کندتر و با صرف وقت بیشتری  در کلاس معمولی دارند .

این کودکان در بزرگسالی  توانایی سازگاری با محیط را داشته  و قادرند از یک زندگی مستقل  برخوردار باشند .

   

برخی ویژگی های کودکان دیر آموز:

1-این کودکان توجه و تمرکز ضعیفی دارند و بسیاری از مشکلاتی که در دروس مختلف برایشان ایجاد می شود به همین علت است . برای رفع این مشکل پیشنهاد می شود از کتاب های "همه می تونن زرنگ  باشن" تألیف دکتر مصطفی تبریزی و کتاب "پرورش توانایِِی های ذهنی" تألیف دکتر مصطفی تبریزی استفاده گردد. تمرینات این کتاب ها  می تواند کمک قابل توجهی جهت تقویت توجه و تمرکز ایشان بنماید.

2-یادگیری این کودکان دیرتر صورت می گیرد و در مراحل اولیه اغلب نا قص و بسیار کند است . به همین جهت توصیه  می شود  از روشهای  متنوع و متعدد جهت  آموزش یک مفهوم استفاده گردد.     روش ها ی آموزش،حتی الا مکا ن با یستی عینی و ملموس و انعطا ف پذیر با شد.

3­­- این کودکا ن در انجا م تکالیف  بسیار بی دقت  عمل می کنند و تکالیف و تمرینات خود را دست کم گرفته و زمان کافی به آن اختصاص نمی دهند . به همین علت پیشنها د می شود از  میزان تکلیف ایشان کاسته شده و به کیفیت آن اهمیت بیشتری داده شود. کودک بایستی تکلیف  خود را  تصحیح نماید  و این تصحیح  به رؤیت و تأیید والدین و مربی نیز برسد.  ­­

4­­-کودکان دیرآموز  به دلیل شکست های پی درپی تحصیلی اعتماد به نفس خود را از دست می دهند. پیشنهاد می شود که در مورد توانایی های آنها زیاد صحبت شود  و همچنین نمره هایشان نسبت به خودشان سنجیده شده و در صورت اندک پیشرفتی تشویق گردند. این یک واقعیت است که سن عقلی کودک دیر آموز از سن عقلی کودکا ن هم سن کم تر است.

5­-کلاس اول و دوم  ابتدایی برای این دانش آموزان  بسیار دشوار است اما بعد از کسب مفاهیم لازم در کلاس های بعدی  مشکلات کمتری خواهد داشت اگر چه نیاز به حمایت  ویژه در همه ی پایه ها مورد لزوم است .

 

برخی از مشکلات ایشان در دروس فارسی

الف- این دانش آموزان در سال های اول و دوم دبستا ن در شناخت و تشخیص حروف و خواندن درس با درک معنای چیزی که خوانده اند مشکل دارند.برای به حداقل رساندن مشکلات این دانش آموزان روش،ابزار آموزش و کتب کمکی خاصی مورد نیاز است که در زیر به چند مورد از آن اشاره می شود:

- برای آموزش حروف به کودک دیر آموز می توان از روش چند حسی استفاده نمود.در این روش معلم حروف یک کلمه را به صورت خوانا  و بزرگ روی صفحه ای از کا غذ سمباده یا خاک رس و یا ما سه نوشته یا از رنگ زنی انگشتی استفاده می نماید.آنگاه از کودک می خواهد که با انگشت خود از ابتدا تا انتهای  کلمه را ردگیری کند و در حین ردگیری کودک:   

 "1" تلفظ صدای حروف مربوط به کلمه را از زبان آموزگار خود می شنود؛

" 2" می تواند حروف کلمه را ببیند؛

"3"خود ،کلمه را باز گو می کند؛

"4" حرکات عضلانی خود را به هنگام رد گیری کلمه احساس می کند؛

 "5" زمینه یاد گیری را با انگشت خود لمس  می کند؛

"6" به هنگام رد گیری و ترسیم حرکت دست خود را می بیند؛

"7" صدای خود را از تلفظ به هنگام رد گیری، می شنود؛

در این روش به دلیل اینکه حواس مختلف لامسه و بینایی و شنوایی توأمان تحریک شده و همچنین فراگیر در حال فعالیت و حرکت می باشد یادگیری کامل تر انجام خواهد پذیرفت .

-استفاده از ماشین های آموزشی موجود در بازار نیز می تواند کودک را وادارد به صورت خودکار و از راه بازی شکل و صدای حروف را به خاطر بسپارد.به عنوان مثال ماشین آموزش حروف الفبای عمو فردوس.در این وسیله کودک با زدن یکی از دکمه های صفحه کلید تلفظ حرف یا کلمه انتخاب شده را می شنود و می تواند از طریق بازی با شکل و تلفظ صحیح حروف آشنا شود.

_گفته شد که این کودکان درخواندن با درک معنا مشکل دارند .جهت رفع این مشکل استفاده از نرم افزار های کامپیوتری بخوانیم و بنویسیم، کار مشترک دفتر تکنولوزی آموزشی و دفتربرنامه ریزی و تألیف  کتب درسی وزارت آموزش و پرورش می تواند بسیار کار سازمی باشد.

- استفاده ازتمرینات کتاب روان خوانی  و تقویت مهارت های روان خوانی و اختلال در خواندن تألیف دکتر مصطفی تبریزی به والدین این دانش آموزان توصیه می شود.

­جهت تقویت درک معنای جملات می توان به این نکته اشاره نمود که بایستی از آغاز فعالیت خواندن توجه کودک را به مفهوم جملات جلب نمائیم و توضیح پیرامون مفاهیم، از جملات و متون کوتاه  شروع شده و سپس گسترش یابد.

­_از د یگر مشکلات کودکان دیرآموزاین است که  اغلب تمایلی به نوشتن دیکته نشان نمی دهند و آنهایی که دیکته می نویسند اشتباهات زیادی مرتکب می شوند .جهت به حداقل رساندن این مشکل توجه به تقدم خواندن بر نوشتن لازم است یعنی وقتی از فراگیرمان  انتظار نوشتن صحیح کلمات را داشته با شیم که خواندن وی بدون اشکال باشد.

پس در ساعت دیکته توجه به نکات  زیر ضروری است:

1­­­_فراگیر  بایستی متن درس را چندین مرتبه خوانده باشد و اشکالی در خواندن نداشته باشد؛

2_فراگیر  بایستی به حد لازم  تمرینات نوشتاری از لغات جدید و مشکل درس انجام داده باشد؛

3_متن دیکته خیلی طولانی نباشد؛

4_از دادن نمره صفر  جدا خود داری شود .(می توانید از عبارت غیر قابل تصحیح  استفاده کنید)؛

5_تنوع در روش های املا نویسی فراموش نشود . به طور مثال نوشتن دیکته روی تخته  وایت برد، روی خاک و یا ماسه،ساخت کلمه با حروف رنگی و ...

 آموزش املا نویسی به فراگیرانمان می تواند یکی از روش های مؤثر باشد.

از بین روش های مختلف املا نویسی، روش چند حسی در مورد این کودکان می تواند کارساز باشد. در این روش می توان به صورت زیر عمل نمود:

الف_به کودک گفته می شود که  وی املا را به روشی یاد خواهد گرفت که موفقیتش را تضمین  کند  او  تشویق می شود کلمه ای را که علاقمند  به یاد گرفتن آن است را  انتخاب کند  .

ب_آموزگار یا  مادرکلمه ای را روی یک تکه کاغذ به اندازه های ده در پانزده سانتی متر می نویسند و در ست موقعی که  کودک به کلمه می نگرد آموزگار آن را تلفظ می کنند.

ج_کودک همزمان با تلفظ کلمه شکل آن را با انگشت خود ردگیری می کند و این عمل را چند بار تکرار می کند سپس در حالیکه آن را بر زبان می آورد شروع به نوشتن آن روی کاغذ جدا گانه ای می کند .

د_در این مرحله کلمه از روی حافظه بدون نگاه کردن به اصل کلمه توسط کودک نوشته می شود.اگر دیکته کلمه نوشته شده غلط باشد مراحل ردگیری و گفتن آن تکرار می شود. اگر کلمه درست نوشته شود کارت در یک جعبه گذاشته  می شود تا در متن دیکته مورد استفاده قرار گیرد.

( آموزش روش فوق به اولیاءدانش آموزان جهت استفاده در منزل می تواند کمک شایانی به پیشرفت درس املا دانش آموز می نماید.)

            از کلاس سوم به بعد برخی از توانایی های این کودکان پیشرفت قابل ملاحظه ای خواهد داشت. آن ها می توانند بطور مستقل و بدون نظارت مستقیم یک متن را بنویسندوتلفظ آنها نسبت به سال های قبل خیلی بهتر می شود با این وجود هنوز در زمان خواندن بایستی اول حروف و سیلاب ها را بخوانند ،سپس آنها را به هم متصل سازند و نمی توانند به سؤالاتی که درباره یک متن از آنها می شود بطور کامل پاسخ دهند اما به شرط خوب کار کردن در کلاس های اول ،دوم و سوم در پایه های چهارم و پنجم مشکلات کمتری خواهند داشت.

 

 برخی از مشکلات دیرآموزان در ریاضیات

در سال اول اعداد را می شناسند اما در محاسبه هایی که حاصل آنها از 10 بیشتر است مشکل دارند. نمی توانند ار 10 به 1 بشمارند و روابط و نظم حاکم بین اعداد را درک نمی کنند و در حل مسائل ریاضی ضعیف می باشند و در کلاس سوم تقریبا 25% آنها به عمل جمع و تفریق تسلط یافته اما هنوز در ضرب و تقسیم و حل مسئله مشکل دارند و نمی توانند از دانش ریاضی خود در خارج از مدرسه استفاده کنند و آگاهی و جهت گیری زمانی آنها ضعیف است.

            برای تقویت مهارت های ریاضی کودکان کلاس اول، استفاده از نرم افزارهای کامپیوتری ریاضی کار مشترک دفتر تکنولوزی آموزشی و دفتربرنامه ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش و استفاده از کتاب های کار موجود در بازار،توصیه می گردد.

 

 مرکز آموزش و توانبخشی مشکلات ویژه یادگیری شماره 2 مشهد