ناتوانی های ویژه  یادگیری به معنای اختلال در یک یا چند فرایند روانشناختی پایه است که به کاربرد زبان بیانی و نوشتاری مربوط می شود و می تواند به شکل عدم توانایی کامل در شنیدن ، فکر کردن ، صحبت کردن ،خواندن، نوشتن، هجی کردن و یا محاسبات ریاضی آشکار شود .

این دانش آموزان به لحاظ هوشی معمولی هستند یا حتی از هوش بالایی  برخوردارند ،هیچ مشکل جسمی از لحاظ بینایی،شنوایی و حرکتی ندارند،اختلال رفتاری و محرومیت های فرهنگی –اقتصادی و محیطی  هم ندارند ، تلاش هم  می کنند، اما در یک یا چند درس دارای مشکلات جدی یادگیری می باشند.

میزان شیوع آن  بین1 تا 30 درصد و نسبت دختران به پسران 1به 4 گزارش شده است.

انواع اختلالات یادگیری:

 ناتوانی در خواندن

نارسا خوانی چیست و نارسا خوان کیست؟

نارسا خوانی اشکالات و اختلالاتی است که در خواندن یک فرد وجود دارد  و نارسا خوان به کسی اطلاق می شود که  با هوش متوسط یا بالاتر دشواری هایی در یادگیری خواندن پیدا می کند و قادر به خواندن از راه روش های معمول کلاسی نمی باشد.

گاهی دانش آموزان در هنگام خواندن ، مشکلاتی مانند موارد زیر را نشان می دهد:

-        صدای حروف را فراموش می کند.

-        کلمه ی ابتدای جمله را که خوانده است فراموش می کند.

-        بخش اول کلمه ای که خوانده است فراموش می کند. مثلا کلمه ی لانه را می خواند ، زمانی که می خواهد بخش اول آن را دوباره تکرار کند ، آن را فراموش کرده است.

-        صدای اول هر کلمه را بخش می کند. مثلا در کلمه ی ( تابستان ) در بخش های ( تا )  ( ﺑﺴ )  ( تان ) صدای اول هر بخش را به یاد نمی آورد.

-        مفهوم مطالبی را که خواده است فراموش می کند.

 

علت:

-        وجود مشکلاتی در حافظه و توالی شنیداری

-        پایین بودن دقت ، توجه و تمرکز

 

راهبردهای درمانی جهت رفع مشکل:

1-اگر کودک صدای حروف را فراموش می کند ، نیاز به تمرین و تکرار بیشتر و متنوع تری دارد.

جهت رفع این مشکل بایستی حروفی را که کودک در آن دچار مشکل است را به صورت زیر با وی تکرار نمایید.

صامت + مصوت =        ﺑ        ﺑ     با          ﺑ’      بو       ﺑﻳ       بی

مصوت و صامت =        اَب   اِب  آب      اُ ب   اوب    ایب

در این نمونه تمرینات حروف مورد نظر بایستی با رنگ قرمز نوشته شود و در دفعات همراه با نشان دادن کارت کلمه برای وی تکرار گردد. این تمرین آن قدر گسترش یابد بطوریکه کودک بتواند کلمات متفاوتی را که دارا ی حروف مورد نظر هستند را بدون اشکال بخواند.

2-اگر کودک کلمه ی ابتدای جمله را فراموش می کند ، همان کلمه را به عنوان کلید برای ساخت جملات جدید می توان استفاده نمود.

3-مربی کلمه ای را می گوید ، از کودک می خواهد با اضافه کردن کلمه ای دیگر آن را تکمیل   کند . این تمرین به صورت زنجیره وار بین کودک و مربی ادامه پیدا می کند.

4-دانش آموزان در کلاس با صدای بلند شعر خوانی یا عبادت خوانی کنند.

5-در صورتیکه کودک در بخاطر آوردن بخش اول کلمه یا صدای اول هر بخش دچار مشکل است می توان تمرینات زیر را در نظر گرفت:

-        به چند وسیله ضربه بزنید و از کودک بخواهید صدای ضربه ها را به خاطر بسپارد . سپس چشمان خود را ببندد . به ترتیب ضربه به وسایل وارد کنید و از او بخواهید بگوید اولین ضربه به کدام وسیله وارد شد.

-        از کودک بخواهید چشمان خود را ببندد . با کوبیدن دو دست به هم ، کوبیدن پاها به زمین و وارد کردن ضربه به میز بخواهید به ترتیب صداها را نام ببرد .

-        مربی داستانی تعریف نماید ، سپس دانش آموز از بین تصاویر موجود مربوط به    داستان ، تصاویر را به صورت منطقی مرتب کند.

-        مربی خصوصیات یک شیء یا یکی از افراد کلاس را بیان کتد ، دانش آموز نام آن شیء یا فرد را بگوید.

-        جمله ی نا تمام را کامل کند.

-        تقویت حافظه و حساسیت شنیداری ، بخش کردن کلمات و تمرین و تکرار ، ابتدا به صورت شنیداری و گفتاری ، سپس به صورت شنیداری – گفتاری و نوشتاری ادامه یابد.

6- اگر کودک در مورد مفهوم کلمه یا جمله دچار مشکل است می توانید ، معانی  یک کلمه یا مفاهیم یک جمله را در کلاس به بحث بگذارید و یا از وی  بخواهید زمانی که متنی را می خواند ، پس از هر جمله مفهومی را که از آن  برداشت  نموده بیان کند. خواندن کتاب داستان توسط        دانش آموز و سپس تعریف آن به زبان ساده برای دانش آموزان دیگر کمک مؤثری خواهد بود.

 

بطور کلی برای بالا بردن دقت و حساسیت شنیداری کودک می تواند در حالیکه متن را     می خواند صدای خود را ضبط نموده و سپس با پخش صدای خود جملات کتاب را خط ببرد. در این روش با بسیاری از اشکالات خواندن خود آشنا شده و انگیزه بیشتری برای رفع آن پیدا خواهد نمود.

در صورت امکان از والدین کودک بخواهید برای وی از کتاب های تصویری ساده و cd  آموزشی خواندن مربوط به پایه مربوطه را تهیه نمایند. این cd  ها به صورت نرم افزار و vcd در بازار موجود  می باشد . با استفاده از این نرم افزارها کودک می تواند بارها با شنیدن متن درس بسیاری از مشکلات آموزشی خود را مرتفع سازد.

 

گاهی دانش آموز در هنگان خواندن مشکلاتی مانند موارد زیر را نشان می دهد :

1-    اشکال در تشخیص دیداری حروفی که ظاهری مشابه دارند مثل : ط  ظ - ک  گ -  ص  ض  -ب  پ  و ...

2-    اشکال در تشخیص دیداری کلماتی که ظاهری مشابه دارند مثل :    ظاهر را می خواند طاهر       جانم را میخواند خانم

3-    افزودن برخی صداها به کلمه.

4-    حذف بخشی از کلمه در جمله . مثلا در جمله، علی به مدرسه رفت ( مدرسه را جا می اندازد)

5-    حذف بخشی از کلمه . مثلا :  کلمه (بیابان ) را می خواند ( بیان )

6-    درست ندیدن کلمه مثلا : ( موش و مار)  را می خواند( مور و ماش )

7-    تغییر افعال در جمله به میل خویش . مثلا : ( خورد ) به جای ( خرید ) .

 ( رسیدیم ) به جای (رسیدم )

8-    حدس زدن یک کلمه به کمک کلمات قبل و بعد بدون خواندن آن ( جملات را حفظ می کند)

9-    خواندن طوطی وار بدون توانایی تشخیص حروف آن ( شکل کل کلمه را حفظ می کند.)

10-ندیدن مستقل کلمات و خواندن ادغامی بخش های کلمات مجزا.

11-اضافه کردن پسوند نادرست به کلمه . مثال :

دوستِ تازه    را می خواند    دوست تازه ای

مطمئن باش که دیگر              را می خواند         مطمئن باش که دیگران

 12-تغییر توالی حروف . مثال:        صبح را می خواند صحب

13-معکوس کردن کلمه . مثال:    زود    را می خواند      دوز    -         روز    را می خواند         زور

14-دو تایی دیدن کلمه . ( مسئله فیزیولوزیکی است)

15-مکث و توقف زیاد بین کلمات .

16-تکرار برخی کلمات . مثال: حسن مهربان  مهربان  مهربان بود.

17-خواندن با سرعت تند و بی دقت .( مهارت ها و راهبردها را یاد ندارد.)

18-کم کردن کلمات یک سطر.( ضعف ادراکی- حرکتی، پایین بودن دقت و توجه )

19-گم کردن سطرها.

 علت :

-        وجود ضعف و مشکل در ادراک ، تمیز ، حافظه و توالی دیداری

-        پایین بودن دقت و توجه و تمرکز

  راهبردهای درمانی جهت رفع مشکل :

1-با توجه به دستور ارائه شده با رنگ های مختلف حروفی را که دارای یک نقطه ، دو نقطه ، سه نقطه هستند یا تمام نقاط آن در بالا یا پایین است را رنگ آمیزی نماید و یا از جداولی مانند نمونه استفاده نمود .

فرزندم! تک تک حروف الفبا را به خاطر بیاور، حالا به سؤالات زیر پاسخ بده!

- کدام حروف نقطه ندارند؟ این حروف را بنویس!

 - کدام حروف فقط یک نقطه دارند؟ این حروف را بنویس!